بررسی بالندگی پس از سانحه ( PTG ) در روانشناسی و اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش پژوه کارشناسی روانشناسی و معارف اسلامی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعة المصطفی العالمیة، قم، ایران.

2 استادیار مدیر گروه علمی تربیتی روان‌شناسی، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعة المصطفی العالمیة، قم، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر به بررسی مفهوم «بالندگی پس از سانحه» (PTG) از منظر روان‌شناسی و آموزه‌های اسلامی می‌پردازد. این مطالعه با روش توصیفی- تحلیلی و از طریق جمع‌آوری مطالب از منابع کتابخانه‌ای شامل متون روان‌شناسی و منابع اسلامی (قرآن و روایات) انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد «بالندگی پس از سانحه» (PTG) در روان‌شناسی متشکل از پنج مؤلفه کلیدی است که عبارتند از: افزایش تاب‌آوری فردی، بهبود روابط، قدردانی از زندگی، تغییر اولویت‌ها و تحول معنوی. از سوی دیگر، آموزه‌های اسلامی با مفاهیمی مانند صبر، توکل و تقویت ایمان، سازوکارهای مشابهی برای رشد پس از آسیب ارائه می‌دهد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تلفیق این دو رویکرد می‌تواند به‌مثابه چارچوبی مؤثر در مداخلات روان‌درمانی برای تسهیل فرآیند بهبودی مورد استفاده قرار گیرد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم ( 1392). مترجم: مکارم شیرارزی، ناصر. قم: انتشارات شریعت.

    * نهج البلاغه)1379). مترجم: دشتی، محمد. قم، نشر الهادی.

    1. ابن منظور، محمد بن مکرم (1405هـ.ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
    2. برهانی، عماد (۱۳۹۲). تاب‌آوری چیست؟ تهران: انتشارات سبز.
    3. بهرام‌فر، ملیحه (۱۳۹۷). بررسی و تحلیل تسلی‌های قرآن بر مصائب مومنان، نشریه پژوهش های نوین در آموزه‌های قرآن و سنت، 5(1)، 5- 8 .
    4. تدسکی، ریچاردجی.، و مور، برت‌ ای (۱۴۰۰). بالندگی پس از سانحه (راهنمای گام به گام برای رسیدن به دانایی، قدرت و تاب‌آوری بیشتر در مقابل آسیب‌ها). مترجم: مدرسی‌فرد، فاطمه. تهران: انتشارات رشد.
    5. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد (1366). غررالحکم و دررالکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
    6. جوادی‌آملی، عبدالله (۱۳۹۰). تفسیرتسنیم. قم: مرکز نشر اسراء.
    7. جواهری محمدی، عباس.، قاضی‌نژاد، نیکو.، و وکیلی، مطهره (۱۴۰۰). ارائه الگوی رشد پس از سانحه مبتنی بر روان‌شناسی مثبت در بهبود یافتگان سرطان؛ مطالعه‌ای فراترکیب. فصلنامه پژوهش‌های کاربردی روان‌شناختی، 12(4)، ۱۹۷- ۲۲۵.
    8. رحیمیان بوگر، اسحاق (1391). مطالعه اثربخشی آموزه‌های نهج البلاغه بر ارتقای سلامت روان دانشجویان. فصلنامه پژوهش‌نامه نهج‌البلاغه، 1(1)، ۷۵- ۸۴.
    9. رستمی، محمد حسن.، قرائی، فیاض.، جلائیان اکبرنیا، علی.، و موسوی، محمدحسین (1392). رهایی از رنج در ‌آموزه‌های قرآنی و آیین بودا. فصلنامه آموزه‌های قرآنی، 12(18)، 51- 82.
    10. سیفعلی‌ئی، فاطمه.، مروتی، سهراب.، و حسینی‌نیا، محمدرضا (1400). تاب‌آوری، کارکردها و راهبردهای ارتقا آن در فرایند اجتماعی از منظر قرآن کریم. فصلنامه علمی پژوهشی آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، 6(2)، 1- 18.
    11. صمدی، قنبرعلی.، و صاحبی، باقر (1400). هدایت و ضلالت. مجموعه مقالات همایش دانشنامه امام خمینی (ره). قم: انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    12. طباطبایی، محمد حسین (1417هـ.ق). المیزان فی تفسیر القران. بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات
    13. طبرسی، ابی الفضل علی  (۱۴۱۸هـ.ق). مشکاة‌الانوار فی غرر الاخبار. محقق: هوشمند، مهدی. قم: دارالحدیث.
    14. قائمی، مرتضی.، یزدان‌بخش، کامران.، و امیریان، طیبه (۱۳۹۲). عوامل ناامیدی و راهبردهای انگیزشی نهج البلاغه در درمان ‌آنها. فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، 1(1)، ۵۱- ۶۲.
    15. کلانتری، علی اکبر (۱۳۹۷). معیت الهی؛ مفهوم، اقسام و راه‌های تحقق آن از نگاه قرآن. نشریه مشکات، شماره 1، 31- 48.
    16. مجلسی، محمدباقر (1404هـ.ق). بحار الانوار. مترجم: فیض الاسلام، علی‌نقی. بیروت: مؤسسه وفاء.
    17. مطهری، مرتضی (۱۳۸۹). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا.
    18. مکارم شیرازی، ناصر (1373) تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
    19. میراحمدی، عبدالله.ف و صادقی، طاهره (۱۳۹۸). مفهوم‌شناسی و ویژگی‌های اولوالاباب براساس بافت آیات قرآن. نشریه مشکات، شماره ۱۴۲، 121- 144.
    20. یارمحمدی، مسیب.، قنادی، فاطمه.، و غفاری، فائزه (۱۳۹۹). مهارت تاب‌آوری و ویژگی‌های آن از دیدگاه امام علی(ع) در نهج‌البلاغه. فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه، 21(8)، 129- 150.

     

    1. Calhoun, L. G., & Tedeschi, R. G. (1999). Facilitating posttraumatic growth. New York: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781410602268
    2. Shakespeare- Finch, J., & Barrington, A. J. (2012). Behavioural changes add validity to the construct of posttraumatic growth. Journal of Traumatic Stress, 25(4), 433– 439.
    3. Shaw, A., Joseph, S., & Linley, P. A. (2005). Religion, spirituality, and posttraumatic growth، A systematic review. Mental Health, Religion & Culture, 8(1), 1– 11.
    4. Tang, C. (2007). Posttraumatic growth of Southeast Asian survivors with physical injuries، Six months after the 2004 Southeast Asian earthquake -Tsunami. The Australian Journal of Disaster and Trauma Studies. from http،//www.massey.ac.nz/~trauma/issues/previous.shtml#2007- 1.
    5. Walker, D. F., Reid, H. W., O’Neill, T., & Brown, L. (2009). Changes in personal religion/spirituality during and after childhood abuse، A review and synthesis. Psychological Trauma، Theory, Research, Practice, and Policy, 1, 130– 145.
    6. Widows, M. R., Jacobsen, B. P., Booth- Jones, M., & Fields, K. K. (2005). Predictors of posttraumatic growth following bone marrow transplantation for cancer. Health Psychology. 24(3), 266- 273.